او واجب است يا حرام . نيز ر . ك : دوران بين محذورين . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 119 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 4 ، ص 144 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 453 و 466 . دوران بين محذورين توصلى دوران بين دو چيز با عدم امكان احتياط ، و توصّلى بودن هر دو دوران بين محذورين توصلى ، مقابل دوران بين محذورين تعبدى بوده و در جايى است كه هر دو طرف محذور ( وجوب و حرمت ) از امور توصلى باشد كه در سقوط امر آنها قصد قربت شرط نيست مانند : شك در محقون الدم بودن يا واجب القتل بودن كسى ، كه شك ميان وجوب قتل يا حرمت قتل است و ذات فعل ( در وجوب قتل ) يا ذات ترك ( در حرمت قتل ) مطلوب است نه همراه با قصد قربت . نكته : ميان عالمان اصول بحث است كه آيا دوران بين محذورين توصلى محكوم به حكم ظاهرى است يا واقعى ؛ اگر حكم آن ، حكم ظاهرى باشد ، ديدگاه‌هاى پنج‌گانه‌اى كه در دوران بين محذورين ذكر شده ، در اينجا نيز جريان پيدا مىكند . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 4 ، ص 114 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 119 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص ( 454 - 453 ) . دوران بين محذورين در موضوع متعدد تعلق حرمت و وجوب به دو چيز ، با ترديد در تعيين حرام و واجب دوران بين محذورين در موضوع متعدد ، در جايى است كه موضوع متعدد بوده و امر بين وجوب و حرمت داير باشد ؛ براى مثال ، شخصى قسم خورده با يكى از دو همسر خود در شب معينى هم‌بستر شود و در همان شب با همسر ديگرش هم بستر نشود ، اما امر بر او مشتبه شده و نمىداند كدام يك متعلق وجوب و كدام يك متعلق نهى است ؛ اصولىها مىگويند در چنين موردى وى در نظر عقل مخير است كه تنها با يكى از آن‌ها هم‌بستر شود ، چون اگر هر دو را ترك كند يا با هر دو هم‌بستر شود ، مخالفت قطعى لازم مىآيد . حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 235 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 417 . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 204 . دوران بين محذورين در موضوع واحد دوران بين حرام يا واجب بودن يك چيز دوران بين محذورين در موضوع واحد ، مقابل دوران بين محذورين در موضوع متعدد بوده و در جايى است كه شك و ترديد به انجام يا ترك يك موضوع تعلق گرفته باشد ، مانند : شك در وجوب نماز جمعه يا حرمت آن ، كه عقل به تخيير حكم مىكند . مشكينى ، على ، تحرير المعالم ، ص 204 . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 417 . حيدرى ، على نقى ، اصول الاستنباط ، ص 235 . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص ( 119 - 118 ) . دوران بين محذورين در واقعه واحد ر . ك : دوران بين محذورين در موضوع واحد دوران بين محذورين در وقايع متعدد ر . ك : دوران بين محذورين در موضوع متعدد دوران بين مشروط و مطلق ترديد در تعلّق تكليف به امر مشروط يا مطلق دوران بين مشروط و مطلق ، از مصاديق دوران بين اقل و اكثر بوده و عبارت است از شك در الزام به يكى از دو امرى كه رابطه آنها با يكديگر رابطه مشروط و مطلق مىباشد ؛ يعنى معلوم نيست كه الزام به ذات فعل تعلق گرفته يا به فعل مقيد ، مثل آنكه مكلف مىداند حاجى روز عيد قربان بايد حيوانى را قربانى كند ، ولى نمىداند اين قربانى مقيد به سن خاصى است يا نه ، و يا شك كند كه امر به آزاد كردن مطلق رقبه شده يا رقبه مقيد به ايمان ، و يا شك كند طهارت لباس در نماز شرط است يا نه ، يا شك كند وجوب نماز مطلق است يا مشروط به گفتن اقامه مىباشد . مرحوم « آخوند » مىگويد : حكم دوران امر بين اشتراط و اطلاق همان حكم دوران امر بين اقل و اكثر ارتباطى است ؛ بنابراين ، در آن ، برائت عقلى جارى نمىشود ، ولى به برائت شرعى و نقلى مىتوان تمسك كرد . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 417 . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 5 ، ص 58 و 85 . رشتى ، حبيب اللّه بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 236 . ذهنى تهرانى ، محمد جواد ، تحرير الفصول ، ج 5 ، 6 ، ص 688 . دوران بين نقل و اشتراك ر . ك : تعارض اشتراك و نقل